Mięczak zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie u dzieci i u dorosłych

Mięczak zakaźny (łac. molluscum contagiosum) to infekcja skóry wywołana przez wirusa MCV z rodziny pokswirusów. Choroba objawia się pojawianiem się licznych wykwitów – wypukłych, niewielkich guzków z charakterystycznym wgłębieniem w części środkowej. Po nakłuciu ze zmiany wydobywa się kaszowata treść. Jak dochodzi do zakażenia wirusem mięczaka zakaźnego?

1. Mięczak zakaźny – przyczyny. Jak dochodzi do zarażenia?
2. Mięczak zakaźny – objawy
3. Rozpoznanie mięczaka zakaźnego (różnicowanie z innymi chorobami)
4. Mięczak zakaźny – leczenie
5. Domowe sposoby na mięczaka zakaźnegoc. Czy są skuteczne?

Dzięki temu artykułowi dowiesz się:

• jakie są przyczyny zarażenia mięczakiem zakaźnym,
• jak objawia się mięczak zakaźny,
• z czym można pomylić mięczaka zakaźnego.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, czym jest mięczak zakaźny, jak dochodzi do zakażenia oraz jakie objawy powinny zwrócić Twoją uwagę. Dowiesz się, jak rozpoznać charakterystyczne zmiany skórne u dzieci i dorosłych oraz kiedy warto skonsultować się z lekarzem. Artykuł wyjaśnia także dostępne metody leczenia i podpowiada, jak ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa.

Mięczak zakaźny – przyczyny. Jak dochodzi do zarażenia?

Mięczak zakaźny to choroba wirusowa, wywołująca charakterystyczne zmiany skórne. Wirus moluscum contagiosum (MCV) należy do tej samej rodziny pokswirusów, co wirus ospy prawdziwej, a spośród jego 4 podtypów najczęściej występuje podtyp 1. Dotyka głównie dzieci, młodych dorosłych i osoby z zaburzeniami odporności. Szczególnie podatne są osoby z atopowym zapaleniem skóry. 

Transmisja wirusa zachodzi poprzez:

• bezpośredni kontakt ze skórą i kaszkowatą wydzieliną ze zmian skórnych,
• przedmioty codziennego użytku (ręczniki, ubrania, gąbki itp.).

Często dochodzi do autoinokulacji – przeniesienia wirusa z innej okolicy ciała. Znane są też przypadki zakażeń w takich miejscach, jak basen czy siłownia. 

Mięczak zakaźny – objawy

1. Głównym objawem choroby są zmiany skórne w postaci małych, kopulastych, napiętych grudek z pępkowatym wgłębieniem pośrodku, zazwyczaj o średnicy 1-5 mm. Są twardawe, gładkie, o perłowo-białej, różowej lub cielistej barwie. Występują przede wszystkim na tułowiu, w okolicy stawów, pachwin, dołu pachowego. 
2. Zmiany w okolicy narządów płciowych spotykane są raczej u nastolatków oraz młodych dorosłych, ich transmisja przebiega zazwyczaj poprzez kontakt seksualny.
3. Zajęcie okolicy powiek wiąże się z ryzykiem zapalenia spojówek i rogówki.
4. Mogą występować pojedynczo, w skupiskach lub układać się linijne (wzdłuż linii zadrapań – tzw. pseudoobjaw Koebnera).
5. Zmiany skórne mogą boleć, niektórzy pacjenci zgłaszają świąd.
6. Wokół grudek może występować rumień skóry. 

Rozpoznanie mięczaka zakaźnego (różnicowanie z innymi chorobami)

Obraz kliniczny mięczaka zakaźnego jest dość typowy. W przypadku wątpliwości co do rozpoznania możliwe jest wykonanie badania mikroskopowego treści wyciśniętej ze zmiany lub wycinka skóry. W różnicowaniu zakażenia MCV należy wziąć pod uwagę:

• znamiona naskórkowe,
• prosaki,
• zakażenie HPV (wirus brodawczaka wywołujący kłykciny),
• brodawki zwykłe (potocznie kurzajki),
• torbiele gruczołowe (potowe i łojowe),
• w okolicy powiek torbiel gruczołu Meiboma,
• rogowacenie okołomieszkowe.

Mięczak zakaźny – leczenie

1. Zmiany ustępują zazwyczaj samoistnie w ciągu 6-9 miesięcy, ale w niektórych przypadkach wykwity mogą się utrzymywać znacznie dłużej (nawet do 5 lat) lub nawracać. Zmiany ustępujące samoistnie, bez leczenia, czasem mogą pozostawiać blizny.
2. Gorszy przebieg zakażenia mięczakiem zakaźnym związany jest z zaburzeniami odporności oraz atopowym zapaleniem skóry.
3. Większy rozsiew zmian może występować u osób uczęszczających na basen (maceracja skóry pod wpływem wody).
4. Świąd predysponuje do dalszego rozsiewania i nadkażania zmian. 

Wśród lekarzy nie ma jednoznacznego stanowiska, co do konieczności leczenia zakażenia MCV.

Konieczność wdrożenia terapii zależy od obrazu klinicznego i przebiegu choroby (duża rozległość i długi czas utrzymywania się zmian, duża tendencja do rozsiewania się infekcji – np. u małych dzieci, czynniki ryzyka cięższego przebiegu), a także preferencji pacjenta (kwestie estetyczne). Jeśli w ciągu 4 miesięcy od przeleczenia nie pojawiają się żadne nowe zmiany, można chorego uznać za wyleczonego.

Leczenie mięczaka zakaźnego można podzielić na:

• leki do stosowania miejscowego – roztwór wodorotlenku potasu (w Polsce dostępne są 5% preparaty >2. roku życia), jodyna, stężony roztwór azotanu srebra, imikwimod (>18. roku życia, immunomodulujący, lek z wyboru w przypadku mięczaka w okolicy płciowej), 0,5% roztwór podofilotoksyny, tretynoina, kwas mlekowy i salicylowy,
• leki przeciwwirusowe doustne (cydofowir) – są czasami stosowane u osób z ciężkim niedoborem odporności (np. HIV),
• fizykalne – krioterapia, wyłyżeczkowanie, elektrokoagulacja, laseroterapia; najczęściej stosowanym sposobem usunięcia zmian jest łyżeczkowanie, nie jest jednak zalecane u dzieci < 10. roku życia. Metody mechaniczne wiążą się z ryzykiem bólu, krwawienia i pozostawienia przebarwień i blizn (szczególnie po ręcznym wyciskaniu zmian); najmniej bolesną metodą jest laseroterapia. 

Domowe sposoby na mięczaka zakaźnegoc. Czy są skuteczne?

Domowe sposoby do walki z mięczakiem mogą okazać się niewystarczające, a czasem mogą wywołać efekty niepożądane (odczyny alergiczne itp.).

1. Kwas jabłkowy, dzięki niższemu pH może działać wysuszająco i złuszczająco. 
2. Maść cynkowa ma działanie wysuszające i wspomaga gojenie.

Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ może sprzyjać nadkażeniom.